Hat Sanatı

Hat Sanatı

Levent Karaduman

Sanatçı

2 Video

Uzmanın Tüm Videoları

33268 İzlenme

Hat Sanatını Uzmanımız Hattat Levent Karaduman iamistanbul.tv  takipçileri için Hat sanatını anlattı.

Hat sanatı, İslam harfleri ile yapılan bir sanat dalıdır. Öğrenmesi oldukça zor olan hat sanatı, genellikle dekoratif amaçla kullanılır.

Hat'ı özel kılan bir yanı da  tüm kuralları belli olan dünyadaki tek görsel sanat dalı olmasıdır. Hat Sanatı genel olarak, birçok ortak yanları olan kaligrafi sanatı ile karıstırılır çünkü ikiside güzel yazı sanatıdır.Fakat aralarındaki net ayrım, Hat sanatı, İslam harfleri ile yapılan, hem öğrenilmesi hem de icrası çok daha zor olan bir sanat oluşudur. Kaligrafi ise latin harfleri ile yapılan güzel yazı sanatıdır.

Hat Sanatı deyince akla ilk gelen şey; eski harflerle yazılan dini içerikli yazılardır. Osmanlı kültüründe dini motiflerin ön planda olması sebebiyle Allah ve Peygamber sevgisini göstermek amacıyla ‘Hattatlar’ bu sanatı kullanarak günümüze kadar ulaşan pek çok eser bırakmışlardır.

Hat Sanatının İncelikleri

Hat sanatında yazılar büyüklüklerine göre farklı isimlerle anılırdı. Duvarlara asılan levhalarda, cami, türbe gibi dinsel yapılardaki kuşak ve kubbe yazılarında, her tür yazıtta kullanılan ve uzaktan okunabilen yazılara iri anlamında celi adı verilirdi. Daha çok sülüs ve tâlik yazının celisi kullanılmıştır. Alışılmış boyutlardan daha küçük harflerle yazılan yazılara hurde, gözle kolay seçilemeyecek boyuttaki yazılara da gubari (toz) denilirdi.

Hat İçin Neler Gerek?

Hat sanatının temel aracı kalemdir. Hat sanatında kalem olarak daha çok kamış kullanılırdı. Kamışın ucu yazılacak yazının kalınlığına göre makta denilen sert maddelerden yapılmış altlığın üstünde eğik olarak tutulur ve kalemtıraş olarak adlandırılan özel bir bıçakla yontulurdu. Celi yazılar ise ağaçtan yapılmış kalın uçlu kalemlerle yazılıyor. Çok ince yazılar için madeni uçlar da kullanılmıştır. Hat sanatında kullanılan mürekkep de özel olarak hazırlanırdı. Yağlı isin çeşitli katkı maddeleriyle karıştırılmasıyla elde edilen bu mürekkep akıcı biçimde yazı yazmayı sağlar, yanlış yazma durumunda da kolayca silinirdi. Hat sanatında kullanılan kâğıtlar da oldukça özeldi. Mürekkebi emip dağıtmaması, kaleme akıcılık sağlaması için kâğıtlar âhar denilen bir maddeyle saydamlaştırılırdı.

Hat Eğitimi

Hat sanatıyla icra eden kişiye “güzel yazı yazan sanatçı” anlamına gelen “hattat” adı verilir. Hattatlar yüzyıllar boyu usta-çırak ilişkisi içinde yetişmişlerdir. Hat sanatını öğrenmek isteyenler bir hattattan ders alırdı. Başlangıçta alıştırma niteliğinde çalışmalara dayanan ve “meşk” adı verilen bu dersler tek tek harflerin yazılışının öğrenilmesiyle başlar, harflerin birleşme biçimleriyle, sözcüklerin ve tümcelerin yazılış tarzlarının öğrenilmesiyle sürerdi. Ortalama üç beş yıl kadar süren bu eğitimin sonunda hattat adayı iki ya da üç hattatın önünde yazı yazarak bir çeşit sınav verirdi. Hattatlar bu yazıyı beğenirlerse altına imzalarını koyarlardı. Buna, başarı ya da izin belgesi anlamına gelen “icazetname” adı verilirdi. İcazetname almamış kişi hattat sayılmaz, dolayısıyla yazdığı bir yazının altına adını koyamazdı.

Hat Sanatı ve İstanbul

İstanbul, Türkler tarafından fethedildikten sonra hat sanatının ölümsüz merkezi haline gelmiştir. İslam âleminde hat sanatını öğrenmek isteyenler o dönemlerde İstanbul'a gelmişti. Bütün İslam dünyasında tartışmasız kabul edilen bu gerçek, en güzel biçimde şu sözlerle anlatılmıştır: “Kur'an-ı Kerim Hicaz'da nazil oldu, Mısır'da okundu, İstanbul'da yazıldı.”

Hat Sanatı'nda isim yapmış Türk hattatlarından bazıları şunlardır: Şeyh Hamdullah, Ahmet Karahisarî, Hafız Osman, Mustafa Rakım, Mahmut Celâleddin Efendi, Yesarî-zâde Mustafa İzzet Efendi...

 

horhorcarsi     ebrusanati


Hat Sanatı

Hat sanatı, İslam harfl...